ZNANI POLSCY WOLNOMULARZE
Wraz z utworzeniem w XVIII w. pierwszych organizacji masońskich w Rzeczypospolitej zaczęto formować loże. Napływali do nich ludzie o odmiennych światopoglądach, reprezentanci różnych rzemiosł. Od początku znaczną część stanowili wśród nich dyplomaci, politycy, oficerowie, działacze społeczni. Nowych członków przyjmowano do lóż aż do chwili wydania zakazu ich działalności w Królestwie Polskim (1821 r.), a następnie w XX wieku w okresie międzywojennym i po obaleniu systemu socjalistycznego. Wielu z nich dzięki swojej aktywnej działalności patriotyczno-niepodległościowej przeszło do historii.
Do najbardziej znanych należą
m.in.:
Ignacy Potocki (1750 - 1809) - jeden z twórców Konstytucji Trzeciego Maja, członek Komisji Edukacji Narodowej, od 1778 r. działacz Rady Nieustającej. Najpierw należał do loży Katarzyna pod Gwiazdą Północną, w latach 1781 - 1783 pełnił funkcję Wielkiego Mistrza Wielkiego Wschodu Narodowego Polski, a w czasach księstwa Warszawskiego był członkiem loży Świątynia Izis.
Stanisław Kostka Potocki (1755-1821) – wybitny polityk , generał, działacz oświatowy, krytyk
literacki, poeta, tłumacz,. Od 1780 r. jeden z pierwszych i najgorliwszych wolnomularzy
polskich, a od 1812 w . Wielki Mistrz Wielkiego Wschodu Narodowego Polski.
Gen. Jan Henryk Dąbrowski (1755 - 1818) - główny bohater polskiego hymnu narodowego, organizator Legionów Polskich we Włoszech. Podczas kampanii wojennych Bonapartego należał do jednej z lóż włoskich, a w okresie Księstwa Warszawskiego (1807-1813) był kawalerem kadosz w poznańskiej loży Bracia Francuzi i Polacy zjednoczeni (Francais et Polonais reunis) oraz członkiem honorowym loży Piast pod Trzema Sarmackimi Kolumnami (Piast zu den drei Sarmatischen Saülen).
Ks. Józef Poniatowski ( 1763 - 1813) - bratanek ostatniego króla Polski Stanisława Augusta Poniatowskiego, minister wojny i Wódz Naczelny Wojsk Polskich w okresie Księstwa Warszawskiego, marszałek Francji. Był członkiem honorowym loży Bracia Polacy Zjednoczeni, a w 1813 r. kandydował na wielkiego Mistrza Wielkiego Wschodu. Zginął w trakcie „bitwy narodów” pod Lipskiem (19.10.1813 r.).
Walerian Łukasiński (1786 - 1868) - twórca Wolnomularstwa Narodowego (od 1821 r.
Towarzystwa Patriotycznego), czyli tajnego związku, organizacji niepodległościowej opartej na
strukturach masonerii. Należał do loży Wolność Odzyskana w Lublinie oraz loży Jedność w Zamościu.
Gabriel Narutowicz (1865 - 1922) - pierwszy prezydent II RP, jeden z najwybitniejszych
twórców europejskich elektrowni wodnych. W Warszawie był członkiem loży Wolność
Przywrócona.
Andrzej Strug ( pseudonim literacki, właściwe nazwisko Tadeusz Gałecki, 1871-1937) – pisarz,
publicysta, działacz socjalistyczny. Do wolnomularstwa wstąpił w 1916 r, a w 1920 był
współzałożycielem Wielkiej Loży Narodowej Polskiej. Przyjął „imię zakonne” Stanisław
Borszowski.
Jan Józef Lipski (1926-1991) – publicysta, historyk, krytyk literatury, polityk, działacz
socjalistyczny, przewodniczący Polskiej Partii Socjalistycznej. Do wolnomularstwa przyjęty w
1961 w loży „Kopernik”, gdzie nadano mu w 1962 r. stopień mistrza.
Stanisław Stempowski (1870-1952)- działacz społeczny, pisarz i tłumacz. Współzałożyciel i prezes Polskiej Centralizacji Demokratycznej na Ukrainie. Przyjęty do masonerii w 1921 r. (loża
„Kopernik”) został w 1923 roku wybrany na sekretarza Wielkiej Loży Narodowej Polskiej.
19.03.1938 roku wystąpił z masonerii.