DWUNASTU APOSTOŁÓW

1. Św. SZYMON PIOTR

Św. SZYMON PIOTR Apostoł-(+ 67) – Książę i Głowa Apostołów, fundament katolickiego Kościoła, pierwszy biskup Rzymu. Był synem rybaka Jony. Pochodził z Betsaidy Galilejskiej, mieszkał w Kafarnaum, z zawodu tak jak ojciec był rybakiem. Kiedy Święty Piotr przystąpił do grona uczniów, był już człowiekiem żonatym i mieszkał u teściowej, uzdrowionej przez Pana Jezusa. Nosił imię Szymon, jego młodszym bratem był Andrzej (Apostoł). Po raz pierwszy spotkał Pana Jezusa w czasie chrztu w Jordanie, gdy jego brat Andrzej, który był uczniem św. Jana Chrzciciela, przyprowadził go do Niego. Potem w trakcie swoich zajęć rybackich. podczas zarzucania sieci nad brzegiem Jeziora Genezaret (Galilejskiego) Pan Jezus spotkał ich razem i powołał na pierwszych swoich uczniów mówiąc: „Pójdźcie za Mną a uczynię was rybakami ludzi”.(Mt. 4,19). Teksty ewangeliczne podają nam wiele przykładów, że Chrystus Pan spomiędzy wszystkich Apostołów wyróżniał w sposób szczególniejszy św. Piotra. Nadał mu imię Piotr "[...] I ja tobie powiadam: Ty jesteś Piotr (czyli Skała), i na tej Skale zbuduję Kościół mój, a bramy piekielne go nie przemogą. I tobie dam klucze królestwa niebieskiego; cokolwiek zwiążesz na ziemi, będzie związane w niebie, a cokolwiek rozwiążesz na ziemi, będzie rozwiązane w niebie" (Mt 16, 18-19). W kulturze Bliskiego Wschodu imię wyrażało cel, zadania i jego misję w życiu, a nadanie komuś imienia oznaczało dzielenie się ze swoją władzą. W języku aramejskim słowo Piotr („Kefas”), czy greckim a („Petros”, „Petru” ) oznacza skałę lub kamień. Dlatego Szymon od tego czasu nazywany jest Szymonem Piotrem lub po prostu Piotrem. Ewangelie ukazują jego szczególną pozycję w gronie apostołów. Pisma Nowego Testamentu wymieniają go 150 razy. Obecny podczas przemienienia na górze Tabor; składa wyznanie, że Jezus jest Mesjaszem, Synem Boga (Mt 16,16 nn); kroczy po wodzie ku Jezusowi; jest przy Nim w Ogrójcu; podczas aresztowania Mistrza broni Go, atakując sługę arcykapłana (J 18,10). Po zmartwychwstaniu już bardzo wyraźnie Szymon-Piotr wychodzi na pierwszy plan. Jemu właśnie Chrystus zmartwychwstały ukazuje się jako pierwszemu. Zebranym w Wieczerniku apostołom oczekującym zesłania Ducha Świętego przewodniczy Piotr jako niekwestionowany przywódca, naznaczony przez Mistrza. On poleca dokonać uzupełnienia Kolegium Dwunastu i ustala procedurę wyboru, z którego Maciej zostaje dwunastym apostołem na miejsce Judasza. On w dniu zesłania Ducha Świętego wychodzi przed wieczernik, by w imieniu wszystkich uczniów Jezusa przemówić do zebranych tłumów. On także mocą Jezusa dokonuje pierwszych cudów. Autor Dziejów Apostolskich informuje nas, że: "wynoszono chorych na ulice i kładziono na łóżkach i noszach, aby choć cień przechodzącego Piotra padł na któregoś z nich". Piotr ma świadomość posiadanej władzy. Gdy Ananiasz z żoną okłamał Apostołów, zapewniając, że oddał wszystkie swe dobra wspólnocie chrześcijańskiej, Piotr wydał na nich wyrok, mówiąc do niego: "Ananiaszu, (...) skłamałeś Duchowi Świętemu i odłożyłeś sobie część zapłaty za ziemię. Czy przed sprzedażą nie była twoją własnością, a po sprzedaniu czyż nie mogłeś rozporządzać tym, coś za nią otrzymał? (...) Nie ludziom skłamałeś, ale Bogu" - i Ananiasz padł martwy.
Duszpasterską działalność prowadzi poza Jerozolimą - w Samarii, Liddzie, Jaffie, Cezarei Nadmorskiej. Wędruje do Antiochii, następnie do Azji Mniejszej, a potem do Rzymu. Tutaj zakłada gminę chrześcijańską i zostaje jej pierwszym biskupem. Po śmierci Heroda (+44) wrócił do Jerozolimy. W roku 48/49 przewodniczy Soborowi Jerozolimskiemu, po czym wraca do Rzymu. Podczas prześladowania chrześcijan przez Nerona w latach 64-67 św. Piotr zostaje aresztowany i ukrzyżowany głową w dół (czuł się niegodzien, by umierać tak jak Chrystus). Apokryfy podają jako dzień śmierci Św. Piotra dzień 29 czerwca. Jest autorem dwóch listów należących do Nowego Testamentu. Nad jego grobem wzniesiono w 320 roku kościół, który ostateczną formę przybrał w postaci bazyliki Watykańskiej.
Św. Piotr, pierwszy papież, jest patronem m. in. diecezji w Rzymie, Berlinie, Lozannie; miast: Awinionu, Biecza, Duszników Zdroju, Frankfurtu nad Menem, Genewy, Hamburga, Nantes, Poznania, Rygi, Rzymu, Trzebnicy; a także blacharzy, budowniczych mostów, kowali, kamieniarzy, marynarzy rybaków, zegarmistrzów. Wzywany jako orędownik podczas epilepsji, gorączki, febry, ukąszenia przez węże.
W IKONOGRAFII św. Piotr ukazywany jest w stroju apostoła, jako biskup lub papież w pontyfikalnych szatach. Od IV w. (medalion z brązu - Watykan, mozaika w S. Clemente) ustalił się typ ikonograficzny św. Piotra - szerokie rysy twarzy, łysina lub lok nad czołem, krótka, gęsta broda. Od XII wieku przedstawiany jest jako siedzący na tronie. Atrybutami Księcia Apostołów są: anioł, kajdany, dwa klucze symbolizujące klucze Królestwa Bożego, kogut, odwrócony krzyż, księga, łódź, zwój, pastorał, ryba, sieci, skata - stanowiące aluzje do wydarzeń w jego życiu, tiara w rękach. Jego święto razem ze św. Pawłem przypada 29 czerwca. Tradycja podaje, że w 258r. ciała apostołów Piotra i Pawła zabrano z ich grobów z powodu niebezpieczeństwa zbezczeszczenia ich szczątków z nakazu cesarza i dlatego tego właśnie dnia wspólnie obchodzi się ich święto.
2. Św. ANDRZEJ

Św. ANDRZEJ Apostoł (+ ok. 70) – starszy brat Szymona Piotra. Pochodził z Betsaidy. Był synem rybaka Jony i mieszkał podobnie jak jego brat Szymon w Kafarnaum. Z zawodu był także rybakiem. Początkowo był uczniem Jana Chrzciciela. To właśnie św. Andrzej w czasie chrztu w Jordanie jako pierwszy z apostołów spotkał Pana Jezusa. I biegnie wówczas do swego brata i ogłasza radosną nowinę: "Znaleźliśmy Mesjasza", a następnie przyprowadza go do Pana Jezusa. Później, kiedy Pan Jezus spotkał go później razem z bratem Szymonem Piotrem podczas zarzucania sieci nad brzegiem Jeziora Genezaret (Galilejskiego), powołał ich na swoich pierwszych uczniów mówiąc: „Pójdźcie za Mną a uczynię was rybakami ludzi”.( (Mt. 4,19). Imię św. Andrzeja znajduje się w spisach Apostołów zarówno w Ewangeliach Marka: (3,17-19; 1,16-20, 1,29 i 13,3) oraz Mateusza: (10,2-4); Łukasza: (6,14-16), jak i w Dziejach Apostolskich. Ponadto znajdujemy imię tego Apostoła w trzech fragmentach Ewangelii Jana: (1,37-12; 6,5-14; 12,20-22).Przez cały okres publicznej działalności Pana Jezusa należał do Jego najbliższego otoczenia. W ich domu w Kafarnaum Chrystus niejednokrotnie się zatrzymywał. Był świadkiem cudu w Kanie (J.1,40 – 2,12), cudownego rozmnożenia chleba (J.6,8). Pośredniczył między Mistrzem a poganami (J.12,21). Po Zesłaniu Ducha Świętego według tradycji chrześcijańskiej - drogą losowania - zostały określone strony świata i kraje, do których miał się udać ze zwiastowaniem Ewangelii każdy z Apostołów. Andrzejowi przypadły w udziale krainy północne: Ponc i Bitynia (dzisiaj zachodnia Turcja) oraz w Tracja(Bułgaria), Scytia (dolny bieg Dunaju) i Grecjia. Tam też 30 listopada 70 roku w Patras, przeżegnawszy zebranych wyznawców został ukrzyżowany głową w dół w kształcie litery X. w greckim mieście Patral na Peloponezie. . Do 1964 roku jego głowę przechowywano jako relikwie w Bazylice św. Piotra w Watykanie, potem wróciły do Patral. Relikwie Andrzeja Apostoła sa też w kościele środowisk twórczych w Warszawie. Jest patronem prawosławia, Słowian (szczególnie obrządków wschodnich). archidiecezji warmińskiej, Austrii, Bułgarii, Burgundii, Grecji, Hiszpanii, Holandii, Niemiec, Rosji, Sycylii, Szkocji. szeregu miast, m. in. Bordeaux, Brescii, Brugii, Hanoweru, Neapolu, Rawenny oraz małżeństw podróżujących, rybaków rycerzy woziwodów rzeźników. Orędownik zakochanych, wspomaga w sprawach matrymonialnych i wypraszaniu potomstwa.
W IKONOGRAFII Św. Andrzej Apostoł przedstawiany jest jako starszy mężczyzna o gęstych, siwych włosach i krzaczastej, krótkiej brodzie. Jako apostoł nosi długi płaszcz. Czasami ukazywany jako rybak w krótkiej tunice. Powracającą sceną w sztuce Atrybutami Świętego są: "krzyż św. Andrzeja" w kształcie X, księga, ryba, sieć. Jego święto przypada 30 listopada.
3. Św. JAKUB Starszy

Św. JAKUB Apostoł zw. WIĘKSZYM lub STARSZYM – starszy brat Jana Apostoła, syn rybaka Zebedusza i Salome. Urodził się w Betsaidzie (miasteczko w Galilei). Był powołany przez Jezusa, razem ze swym bratem Janem, jako jeden z Jego pierwszych uczniów:"Idąc nieco dalej (nad brzegiem Jeziora Genezaret), ujrzał Jakuba, syna Zebedeusza, brata jego Jana, którzy też byli w łodzi i naprawiali sieć. Zaraz ich powołał, a oni zostawili ojca swego Zebedeusza razem z najemnikami z łodzi i poszli za Nim" (Mk 1, 16-20). Żywe usposobienie (porywczość) Jakuba i Jana sprawiło, że Jezus nadał im przydomek Boaneraes (hebr. Bene-Regesz) – co oznacza "synowie gromu" (Mk 3,17). Pomimo to Jezus okazywał synom Zebedeusza szczególne zaufanie. Tylko Jakuba, Jana i Piotra dopuścił, by byli świadkami wskrzeszenia córki przełożonego synagogi (ŁK 8, 51), Przemienienia Jezusa na Górze Tabor (Mt 17, 1) oraz Jego trwogi w Ogrójcu (Mk 14, 33). Późniejsza rola Jakuba Większego w młodym Kościele musiała być znaczna, skoro Herod Agryppa I (siostrzeniec Heroda Antypasa, który sądził Chrystusa), uderzając w przywództwo chrześcijan, dosięgnął w pierwszej kolejności Zebedeuszowego syna. Święty Jakub poniósł, zgodnie z przepowiednią Chrystusa (Mk 10,39), męczeńską śmierć w Jerozolimie około 44 roku. Jakub był drugi po Szczepanie i pierwszym spośród Apostołów męczennikiem. Został przez Heroda skazany na śmierć bez procesu i ścięty mieczem. (Dz 12,1-2). Procesu nie było, by nie przypominać historii Jezusa. Przed śmiercią ucałował swojego kata, a ten nawrócił się na chrześcijaństwo. Według starej tradycji hiszpańskiej jego relikwie spoczywają w Santiago de Compostela (od: campus stellae - pole gwiazdy albo od: compostum - cmentarz). W średniowieczu jego sanktuarium było jednym z trzech najważniejszych w chrześcijaństwie. Do dzisiaj jest licznie odwiedzane. Tak więc Zebedeuszowy syn, został pośmiertnie ukoronowany wielką frekwencją pątników. Święty jest patronem Hiszpanii i Portugalii; m. in. zakonów rycerskich, czapników, hospicjów, szpitali, kapeluszników, pielgrzymów, sierot.
W IKONOGRAFII św. Jakub przedstawiany jest jako starzec o silnej budowie ciała w długiej tunice i w płaszczu lub pielgrzym w miękkim kapeluszu z szerokim rondem. Jego atrybutami są: bukłak, kij pielgrzyma, księga, miecz, muszla, torba, turban turecki, zwój. Jego święto przypada 25 lipca.
4. Św. JAN

Św. JAN Apostoł, (+ ok. 100), ewangelista, prorok i mistyk. Imię Jan dosłownie z hebrajskiego oznacza „dar Pana”. Był synem Zebedeusza i Salome, miał młodszego brata Jakuba (Apostola zw. Starszym Mt 4,21). Urodził się w Betsaidzie, w rodzinnym mieście apostołów Szymona Piotra i Andrzeja. Pracował jako rybak. był także uczniem Jana Chrzciciela. Żywe usposobienie (porywczość) Jana i jego brata Jakuba sprawiło, że Jezus nadał im przydomek Boaneraes (hebr. Bene-Regesz) – co oznacza "synowie gromu" (Mk 3,17). Św. Jan był umiłowanym uczniem Jezusa. Ewangelia odnotowuje obecność Jana podczas najważniejszych momentów działalności Pana Jezusa: Przemienienia na Górze Tabor (Mk 9,2), przy wskrzeszeniu córki Jaira (Mk 5,37) oraz w czasie aresztowania Jezusa w Ogrodzie Oliwnym (Mk 14,33). Był z Piotrem podczas cudownego uzdrowienia paralityka przy Złotej Bramie (Dz 4,13). Podczas Ostatniej Wieczerzy spoczął na piersi Zbawiciela. Jako jedyny szedł wytrwale za swoim Nauczycielem aż pod krzyż, kiedy wszyscy pozostali uciekli ze strachu. Chrystus z krzyża powierza mu swoją Matkę, a Jej Jana jako przybranego syna (J 19,26-27). Po zmartwychwstaniu przybywa razem ze św. Piotrem do grobu, gdzie "ujrzał i uwierzył" (J 20, 8), że Chrystus żyje. Przebywał przez wiele lat w Jerozolimie (Gal 2,9), potem w Samarii (?), następnie w Efezie. W tym mieście miał się opiekować Najświętszą Panną Maryją aż do jej "Zaśnięcia". W Efezie napisał Ewangelię i trzy listy apostolskie. Od momentu powstania Kościoła Apostoł Jan cieszył się dużym autorytetem. Ten autorytet wzrósł jeszcze, kiedy gdzieś o roku 70 był jedynym żyjącym z grona dwunastki. Za czasów panowania cesarz Domicjana został zesłany na wyspę Patos, gdzie napisał księgę apokalipsy. Po śmierci cesarza powrócił ponownie do Efezu. Tutaj jako jedyny z apostołów, zmarł śmiercią naturalną (ok. 100 roku). Tam też został pochowany Przydano mu przydomek "apostoła miłości", gdyż swoje nauczanie przy końcu życia zwykł ograniczać do jednego zdania: "Dzieci, miłujcie się wzajemnie”. Jest patronem Albanii, Azji Mniejszej; aptekarzy bednarzy, dziewic, zawodów związanych z pisaniem i przepisywaniem: introligatorów, kopistów, kreślarzy, biografów, papierników, pisarzy; oraz owczarzy, płatnerzy, skrybów, ślusarzy, teologów, uprawiających winorośl, wdów. Jemu poświęcona jest katedra papieży - bazylika Zbawiciela na Lateranie, "matka wszystkich kościołów".
W IKONOGRAFII św. Jan przedstawiany jest jako stary Apostoł, czasami jako młodzieniec w tunice i płaszczu, rzadko jako rybak. Najczęściej występuje w scenach będących ilustracjami tekstów Pisma św: Jan jest jedną z centralnych postaci podczas Ostatniej Wieczerzy, Jan pod krzyżem obok Maryi, Jan podczas Zaśnięcia NMP Jan na Patmos, Jan i jego wizje apokaliptyczne. Bywa przedstawiany w scenie męczeństwa - zanurzony w kotle z wrzącą oliwą. Jego atrybutami są: diakon Prochor, któremu dyktuje tekst, gołębica, kielich z Hostią, kielich z wężem, kocioł z oliwą, księga, orzeł w locie, na księdze lub u jego stóp, siedem apokaliptycznych plag, zwój. Jego święto przypada 27 grudnia.
5. Św. FILIP

Św. FILIP Apostoł, męczennik (+ 81-96 n.e.).Pochodził z Betsaidy w Galilei, miasta Apostołów: Piotra, Jana, Andrzeja i Jakuba Starszego. Była to osada rybacka (miasteczko), położona na wschód od ujścia Jordanu do Jeziora Galilejskiego (Genezaret). Imię Filip pochodzi od z języka greckiego "Philippos", i etymologicznie znaczy "przyjaciel konnicy" lub "miłośnik koni". Jest wymieniany w księgach Nowego Testamentu 14 razy (Mt 10,3; Mk 3, 18; Łk 6,14; J 1,43.44,45,46,48; 6,5; 12,21.23; 14, 8.9; Dz 1,13). Niektórzy wskazują, że mógł być tym drugim, nie wymienionym z imienia w Ewangelii św. Jana, uczniem Jana Chrzciciela (przyjmuje się raczej, że uczniami Jana Chrzciciela oprócz Andrzeja był Jan ). W Piśmie Świętym czytamy że św. Filip był najbliższym przyjacielem św. Bartłomieja. Powołanie Filipa na ucznia Jezusowego dokonało się krótkim wezwaniem: "Pójdź za Mną" (J 1,43). W podobny sposób wzywał Jezus innych uczniów u brzegu Jeziora Galilejskiego. Wspominają go Ewangelie: kiedy do Mistrza przyprowadza Natanaela (J 1,43-48), podczas rozmnożenia chleba i ryb (J 6,1-7), gdy Grecy pragną spotkać Jezusa (J 12,21-22). W czasie Ostatniej Wieczerzy Filip prosił Pana Jezusa, aby pokazał apostołom swojego niebieskiego Ojca. Jezus mu odpowiedział: „Kto mnie zobaczył, zobaczył także Ojca” (J 14,7-10). Jezus wytłumaczył tym samym związek, jaki w tajemnicy Trójcy Przenajświętszej istnieje pomiędzy Ojcem i Synem. Jego dalsze dzieje nie są zapisane. Tradycja podaje, że Filip miał żonę i cztery córki. Miał apostołować w okolicach Donu i Dniepru, więc nazywa się go pierwszym apostołem Słowian. Potem przeniósł się do Frygi w Małej Azji. I tam - według tradycji - w stolicy, Frygi - Hierapolis święty Filip został ukrzyżowany na krzyżu w kształcie litery T, a jego ręce przywiązano, a nie przybito, do poprzecznego ramienia krzyża i ukamienowany. Jest patronem Antwerpii oraz pilśniarzy i czapników.
W IKONOGRAFII św. Filip przedstawiany jest z krzyżem, z pastorałem, ze zwojem. Czasami trzyma w ręku kamienie - znak męczeństwa. Towarzyszy mu anioł. Jego Święto przypada 6 maja.
6. Św. BARTŁOMIEJ

Św. BARTŁOMIEJ Apostoł (+I w). Pochodził z Kany Galilejskiej. Wymieniają go Ewangeliści Św. Jan Ewangelista nazywa go Natanaelem( z hebrajskiego oznacza "Bóg dał"). Jest charakterystyczne dla ewangelii ( i dla chrześcijaństwa!), że jedni drugich prowadzą do Jezusa: Dzięki Janowi Chrzcicielowi dwóch jego uczniów (Andrzej i Jan), spotkało Jezusa. Andrzej następnie przyprowadza swego brata Szymona (Piotra), a Filip - Natanaela.(Bartłomieja). Jedni drugim przekazują Dobrą Nowinę: Kto znalazł Jezusa - chce się Nim dzielić z innymi. "Znaleźliśmy Mesjasza!" ("co znaczy w przekładzie: Chrystusa" mówi Apostoł Filip. Na to Nataneal niedowierzając pyta: „Czyż z Nazaretu może był coś dobrego?". Filip zaś replikuje: "Przyjdź i zobacz", sam się przekonaj. Gdy następnie Natanael przychodzi i Go spotyka, Jezus mówi o nim do apostołów: "To prawdziwy Izraelita, w którym nie ma podstępu" (J 1,47). Skąd mnie znasz? - pyta zaskoczony wówczas Natanael. - Widziałem cię pod figowcem". Zaskoczony Natanaela w pośpiechu wykrzykuje pod adresem Jezusa: "Rabbi, Ty jesteś Synem Bożym! Ty jesteś Królem Izraela!". Późniejsze komentarze utożsamiają Natanaela z Bartłomiejem. Na stronach Nowego Testamentu występuje po raz drugi nad Jeziorem Galilejskim, gdy apostołom ukazał się zmartwychwstały. Chrystus (J 21,2). Po wniebowstąpieniu Jezusa głosił Ewangelie w Indiach, Arabii Saudyjskiej i Etiopii. Wedle tradycji ewangelizował Armenię, gdzie miał nawrócić nawet królewskiego brata. Wówczas to w 70 r.na rozkaz króla Armenii Astiagesa został pojmany, pojmały nastepnie ukrzyżowany, odarty ze skóry i ścięty. Św. Bartłomiej - Natanael jest m. in. patronem Armenii, Fermo, Frankfurtu nad Menem, Maastricht; introligatorów, garbarzy rybaków, rzeźników.
W IKONOGRAFII św. Bartłomiej jest przedstawiany w długiej tunice, przepasanej paskiem, czasami z anatomiczną precyzją jako muskularny mężczyzna. Bywa ukazywany ze ściągniętą z niego skórą. Jego atrybutami są: księga, nóż, zwój. Jego święto przypada 24 sierpnia.
7. Św. MATEUSZ

Św. MATEUSZ Apostoł i Ewangelista (+I w), Jego imię oznacza w języku hebrajskim „dar Boga”. Należał do ścisłego grona dwunastu Apostołów. W momencie powołania na apostoła miał na imię Lewi (Mt.2,14), później nazywany jest Mateuszem. Był synem Alfeusza z Kafarnaum (pograniczna miejscowość na północnych brzegach Jeziora Galilejskiego). Z zawodu był celnikiem, pracował jako poborca podatków (zawód ten dawał okazję do nadużyć), potem uczeń Jezusa i ewangelista. O swoim nawróceniu tak pisze sam Mateusz: "Odchodząc stamtąd, Jezus ujrzał człowieka siedzącego w komorze celnej, imieniem Mateusz, i rzekł do niego: - Pójdź za mną!". On wstał i poszedł za Nim. Gdy Jezus siedział w domu za stołem, przyszło wielu celników i grzeszników i siedzieli wraz z Jezusem i Jego uczniami. Widząc to, faryzeusze mówili do Jego uczniów: "Dlaczego wasz Nauczyciel jada wspólnie z celnikami i grzesznikami?". On, usłyszawszy to, rzekł: "Nie potrzebują lekarza zdrowi, lecz ci, którzy się źle mają. Idźcie i starajcie się zrozumieć, co to znaczy: "chcę raczej miłosierdzia niż ofiary". Bo nie przyszedłem powoływać sprawiedliwych, ale grzeszników" (Mt 9,9-13).Mateusz przed pójściem z Mistrzem wydał ucztę, na którą zaprosił celników i grzeszników (Mt 9,913). W swojej Ewangelii (napisanej ok. 85 roku) przekazał wiele szczegółów z życia Jezusa, których nie ma w innych Ewangeliach, np. rozbudowany tekst kazania na Górze, przypowieść o kąkolu, o ukrytym skarbie, o drogocennej perle, o dziesięciu pannach. Głosił naukę Jezusa wśród pogan, najprawdopodobniej w Etiopii. ponieważ na początku swojej ewangelii ukazuje ziemską genealogie Jezusa podając imiona wszystkich Jego przodków. Jak świadczy Klemens Aleksandryjski Mateusz do 42 roku przebywał i nauczał w Jerozolimie, następnie udał się do Etiopii, gdzie poniósł śmierć męczeńską. Według innych opinii apostołował w kraju Fartów oraz w Persji. Jego relikwie w X wieku miały być przewiezione ze Wschodu do Salerno w pobliżu Neapolu. Św. Mateusz jest patronem diecezji i miasta Salerno, alkoholików, księgowych, pracowników kantorów, celników, urzędników podatkowych.
W IKONOGRAFII św. Mateusz przedstawiany był w postaci młodzieńca, później zwłaszcza w sztuce bizantyjskiej, jako siwowłosy stary mężczyzna. W sztuce zachodniej od czasów średniowiecza dominuje obraz silnie zbudowanego, brodatego mężczyzny w średnim wieku. Ubrany bywa w tradycyjną długą, białą suknię apostolską i w tunikę. Bywa także ukazywany w postawie siedzącej, kiedy pisze przy nim stoi anioł, przekazujący natchnienie. Jego atrybutami są: księga i pióro, miecz lub halabarda, postać uskrzydlonego młodzieńca, sakwa z pieniędzmi u stóp, torba podróżna. Jego święto przypada 21 września.
8. Św. TOMASZ

Św. TOMASZ Apostoł (+ ok. 67). Zwany także Didymos, co znaczy bliźniak. Należał do ścisłego grona Dwunastu Apostołów. Ewangelie wspominają go kilkakrotnie. Jego pytanie, gdy Jezus wyjaśniał uczniom problemy związane z wiecznością, wywołało jedną z bardzo ważnych wypowiedzi Chrystusa: "Ja jestem droga i prawda, i żywot, nikt nie przychodzi do Ojca inaczej, jak tylko przeze mnie” (J. 14,6). W wieczerniku podczas Ostatniej Wieczerzy zapowiedział, że gotów jest pójść za Jezusem na śmierć (J 14,5). Osiem dni po zmartwychwstaniu Chrystusa włożył rękę w bok objawianego się apostołom Jezusa, bo chciał się przekonać, że Jezus wstał z martwych. Niedowierzający wówczas Tomasz składa wyznanie wiary „Pan mój i Bóg mój”, a wówczas odpowiedział mu Jezus: ”Uwierzyłeś, bo mnie ujrzałeś, ale błogosławieni ci, którzy nie widzieli, a uwierzyli” (J 20,19 nn). Nad Jeziorem Genezaret jest świadkiem cudownego połowu ryb po zmartwychwstaniu Jezusa (J 21,2). Był również wśród uczniów, którzy w Jerozolimie, w tzw. górnej izbie (na piętrze), po wniebowstąpieniu Chrystusa, oczekiwali i przygotowywali się w modlitwie na Zesłanie Ducha Świętego (Dzieje Apostolskie 1).
O późniejszych losach Tomasza, już po Zesłaniu Ducha, Pismo Święte nic więcej nie mówi. Ale istnieje domniemanie, że pracował wśród Partów (obecnie Iran) i Persów, a później w Indiach. Istniejący tam do dziś Kościół św. Tomasza jest uważany za wspólnotę założoną dzięki misyjnej pracy tego apostoła, który też tam podobno zginął śmiercią męczeńską w 67 roku. Pochowano go w Mailapur (dzisiaj przedmieście Madrasu). W III wieku relikwie przeniesiono do Edessy, potem na wyspę Chios. W 1258 roku krzyżowcy przewieźli je do Ortony w Italii. Św. Tomasz jest patronem Indii, Portugalii, Urbino, Farmy, Rygi, Zamościa; architektów, budowniczych, cieśli, geodetów, kamieniarzy murarzy stolarzy małżeństw, teologów.
W IKONOGRAFII św. Tomasz przedstawiany jest jako młodzieniec (do XIII w. na Zachodzie, do XVIII w. na Wschodzie), później jako starszy mężczyzna w tunice i płaszczu. W prezentacji ikonograficznej powraca wątek "niewiernego" Tomasza. Atrybutami Świętego są: kątownica, kielich, księga, miecz, serce, włócznia, którą go przeszyto, zwój. Jego święto przypada 3 lipca.
9. Św. JAKUB Młodszy

Św. JAKUB Apostoł zw. MNIEJSZYM lub MŁODSZYM (+ 62). Był (Mk 15,40) syn Kleofasa (o drugim imieniu Alfeusza) i Marii. Był bratem Apostołów - Judy Tadeusza i Szymona Gorliwego. Nadany mu przydomek "Mniejszy" według jednych wskazywał na to, że był on młodszy od Jakuba "Większego", według innych, że był niższego wzrostu. Pochodził z Nazaretu. Matka jego - Św. Maria Kleofasowa, należała do rodziny Maryi. Być może była rodzoną siostrą św. Józefa albo któregoś z braci św. Józefa (tradycja apostolska nazywa Kleofasa bratem św. Józefa). Synami Marii Kleofasowej byli: św. Jakub Młodszy, Józef i Juda Tadeusz, których Ewangelie nazywają "braćmi" Jezusa. W tamtej epoce termin "brat", a w konsekwencji również "brat Jezusa" był pojęciem znacznie szerszym niż dzisiaj i oznaczał także dalszego krewnego, np. kuzyna lub przyjaciela. Życie Jakuba, zwanego Mniejszym, było wyjątkowe. Najpierw - podobnie jak pozostali kuzyni Jezusa - nie wierzył on wcale w Jego godność mesjańską (Mk 3, 21.31-35; J 7, 5). Następnie przeszedł metamorfozę. "Najmłodszy z nich, Jakub, był od początku umiłowany przez Zbawiciela, on sam też płonął taką miłością ku Nauczycielowi, że gdy Go ukrzyżowano, nie chciał przyjąć pokarmu, nim Go nie ujrzy zmartwychwstałym. (...).Był także obecny podczas Wniebowstąpienia i w czasie oczekiwania na Zesłanie Ducha Świętego (Dz 1, 13)". Po Wniebowstąpieniu Chrystusa pozostał z Piotrem i Janem w Jerozolimie i głosił Żydom słowo Pańskie ( był wówczas w świątyni jerozolimskiej kapłanem lub lewitą). Po opuszczeniu przez św. Piotra Jerozolimy został pierwszym biskupem gminy chrześcijańskiej w tym mieście. Odgrywał poważną rolę jako gospodarz tzw. Soboru Apostolskiego. Poniósł śmierć męczeńską - strącony ze szczytu świątyni, a następnie ukamienowany. Pisze o tym w "Dawnych dziejach Izraela" Józef Flawiusz (XX, XI, 1 ).
Św. Jakub jest patronem dekarzy. Nazywany jest „FILAREM KOŚCIOŁA”.
W IKONOGRAFII św. Jakub przedstawiany jest w tunice i płaszczu, z mieczem oraz z księgą. Czasami jako biskup rytu wschodniego. Jego atrybutami są także: halabarda, kamienie, korona w rękach, torba podróżna, zwój. Jego święto przypada 6 maja.
10. Św. JUDA TADEUSZ

Św. JUDA TADEUSZ Apostoł (I .w). – syn Kleofasa (o drugim imieniu Alfeusza) i Marii. Juda był bratem Jakuba Młodszego, krewnym Pana Jezusa. Imię Juda należało w narodzie żydowskim do starych i bardzo szanowanych i oznaczało po hebrajsku „godny czci”. Nie wiadomo, dlaczego Ewangeliści nadali Judzie wywodzący się z języka armejskiego przydomek „Tadeusz”, co oznacza „odważny”. Wśród Dwunastu figuruje on dwukrotnie jako Tadeusz (Mt 10, 3 i Mk 3, 18), raz jako Juda, syn Jakuba (Łk 6, 16), raz jako Juda, brat Jakuba (Dz 1, 13) i raz jako Juda, ale nie Iskariota (J 14, 22). Piszą o nim Ewangeliści: św. Jan podczas opisu Ostatniej Wieczerzy (14,22), św. Mateusz (10,3) i św. Marek (3,18). Raz tylko w ewangelii Janowej w rozmowie prowadzonej podczas Ostatniej Wieczerzy zabiera głos pytając wówczas Jezusa: „Panie, co się stało, ze nam się masz objawić, a nie światu”. Jest autorem jednego z listów Nowego Testamentu. Styl i język, w jakim został napisany, wskazują, że jego autor musiał być człowiekiem światłym i wykształconym. Po Zesłaniu Ducha Świętego głosił Ewangelię w Palestynie, w Syrii, w Mezopotamii i Egipcie, być może również w Armenii. Poniósł śmierć męczeńską razem ze św. Szymonem. Został zabity za pomocą włóczni lub pałki w Libanie lub Persji.. Na pamiątkę śmierci przedstawiany jest w ikonografii z włócznia lub pałką, a na jego szacie umieszczany jest wizerunek głowy Jezusa. Jego ciało znajduje się w Bazylice św. Piotra w Rzymie. Patron diecezji siedleckiej, Magdeburga. Jest patronem od spraw trudnych i beznadziejnych. W wielu kościołach polskich św. Tadeusz cieszy się dużym kultem, ale przebija w tym Polaków czeska Praga, gdzie Swaty Tadeaszek jest szturmowany przez wierzących i niewierzących, którzy zasypują go prośbami o pomoc spisywanymi na kartkach i wkładanymi w każdą szparę drzew w pobliżu kapliczki z Jego figurą.
W IKONOGRAFII św. Juda Tadeusz przedstawiany jest w długiej, czerwonej szacie lub w brązowo-czarnym płaszczu. Trzyma mandylion z wizerunkiem Jezusa. Jego atrybutami są: barka rybacka, kamienie, krzyż, księga, łaska, maczuga, miecz, pałki, którymi został zabity, topór. Święto Tadeusza przypada w dniu 28 października.
Przeczytaj także: Juda Tadeusz i Szymon Gorliwy
11. Św. SZYMON

Św. SZYMON Apostoł (I .w). Ewangelie wymieniają go w ścisłym gronie uczniów Pana Jezusa. Imię Szymon (Symeon oznacza po hebr. „Bóg wysłuchał”) należało ówczesnych czasach do często spotykanych. O Szymonie ewangeliści wspominają tylko trzy razy. Św. Mateusz i Św. Marek nazywają go Kananejczykiem. Św. Łukasz mówi o nim Szymon Gorliwy (Zelota) (Mk 3,18). z żarliwością bowiem zachowywał Prawo Mojżeszowe. Z tego powodu niektórzy uważają, że zanim został uczniem Pana Jezusa, był wcześniej faryzeuszem, podobnie jak Św. Paweł przed nawróceniem. Jednakże według Anny Świderkówny i wielu innych biblistów przydomek Gorliwy podkreśla po prostu jego wielką gorliwość i zapał w służbie Panu, a nie byłego zelotę. Szymon zawsze wymieniany jest razem z apostołami Judą Tadeuszem i Jakubem Młodszym, z tego powodu też niektórzy sadzą, że obaj apostołowie byli braćmi Szymona. Tradycja chrześcijańska potwierdza te domysły. Podaje też, że po śmierci apostołów Jakuba Starszego i Młodszego Apostoł Szymon zasiadł na stolicy jerozolimskiej. Według późnych źródeł pracował na terenie dzisiejszej Brytanii(?) oraz w Babilonii i Persji. Zginął męczeńską śmiercią razem ze św. Judą Apostołem w Jerozolimie lub Persji. Obecnie relikwie Św. Szymona razem z relikwiami Św. Judy Tadeusza znajdują się w Rzymie w bazylice Św. Piotra w kaplicy Najświętszego Sakramentu. Patron diecezji siedleckiej oraz farbiarzy, garncarzy, grabarzy spawaczy, murarzy, pracowników leśnych i drwali a także beznadziejnych przypadków. Swaty Tadeaszek jest bardzo popularny w czeskiej Pradze.
W IKONOGRAFII św. Szymon w sztuce wschodniej przedstawiany jest z krótkimi włosami lub łysy, w sztuce zachodniej ma dłuższe włosy i kędzierzawą brodę. Jego atrybutami są: księga, kotwica, palma i piła (drewniana), którą miał być rozcięty, topór, włócznia. Święto przypada 28 października.

12. JUDASZ ISKARIOTA

JUDASZ ISKARIOTA – były Apostoł. Historia męki i śmierci Pańskiej zawiera w sobie wiele wątków, z których jeden stanowi postać "czarnej owcy" wśród apostołów, Judasza Is(z)karioty. Judasz pojawia się we wszystkich Ewangeliach (Mk 3,19; Mt 10,4; Łk 6,16; J 13,2) i w Dziejach Apostolskich (Dz. Ap 1,18), ale jest szczególnie nielubiany przez czwartego ewangelistę. W ewangelii św. Jana przestawiany jest jako diabeł wśród apostołów, natomiast u ewangelisty Mateusza jest on uosobieniem chciwości i rządzy bogactwa.. Z Nowego Testamentu dowiadujemy się, że Judasz Iskariot popełnił samobójstwo. Jednakże dokładna lektura tekstu biblijnego oraz badania egzegetyczne dowiodły, że obraz Judasza nie jest tak jednoznaczny, jakby to się na pierwszy rzut oka wydawało. Imię Judasza, dosyć powszechne w ówczesnej Palestynie, występuje w tradycji chrześcijańskiej zazwyczaj z przydomkiem "Iskariota", ewentualnie "Iszkariota". Na temat etymologii tego słowa istnieje kilka teorii. Jedna z nich mówi, że Iskariot znaczy tyle co „Isz-Karioth“, a więc Judasz z Kariothu, miasta położonego na południu Palestyny. Jeśli teza ta jest prawdziwa, to oznaczałoby to, że Judasz był jedynym apostołem wśród dwunastu, który nie pochodził z Galilei. Od samego początku byłby on zatem „outsiderem“, kimś, któremu musielibyśmy przypisać ogromną determinację, czy wręcz idealizm, bowiem nie każdy (dziś oraz w ówczesnej Palestynie) porzucał swoje rodzinne strony, by w oddalonej o wiele kilometrów okolicy podążać za kaznodzieją o imieniu Jezus. Według badaczy biblijnych wędrownych proroków było wówczas wielu. Jeśli więc Judasz opuścił swoje rodzinne strony, to co nim kierowało? Religijna fascynacja, chęć doświadczenia niezwykłej przygody? Niektórzy badacze są zdania, że Judasz kierował się politycznymi przesłankami. Judasz mógł widzieć w Jezusie politycznego przywódcę, który uwolniłby Izrael z niewoli Imperium Rzymskiego. Założenie to potwierdzałoby inne, etymologiczne wyjaśnienie jego „nazwiska“: Judasz mógł być członkiem żydowskiej sekty sikkarian o silnych ambicjach politycznych. Zdrada Judasza mogła więc być motywowana politycznie: rozczarowany „niemesjańskim“ przesłaniem Jezusa Judasz wydaje Nazareńczyka Najwyższej Radzie Kapłanów. Judasz czując ogromne wyrzuty sumienia sam odebrał sobie życie przez powieszenie. W sposób wymowny przedstawia tę scenę „Pasja” Mela Gibsona. O samobójstwie Judasza mówi Ewangelia Mateusza oraz Dzieje Apostolskie.
12a. Św. MACIEJ

Św. MACIEJ Apostoł (+ ok. 50). Był jednym z 72 uczniów Jezusa. Wybrany przez Apostołów do ich grona na miejsce Judasza, po jego zdradzie i samobójstwie (Dz. 1,15-26). Poza opisem powołania nie ma o nim pewnych informacji. Według tradycji Maciej Apostoł głosił Ewangelię w Judei, Etiopii, Kolchidzie. Euzebiusz z Cezarei Palestyńskiej podaje, ze w Jerozolimie poniósł męczeńską śmierć przez ukamienowanie, natomiast Klemens Aleksandryjski odnotowuje, że zmarł śmiercią naturalną. Św. Maciej jest patronem Hanoweru oraz m. in. budowniczych, kowali, cukierników i rzeźników. Wzywają go niepłodne małżeństwa oraz chłopcy rozpoczynający szkołę.
W IKONOGRAFII przedstawiany jest św. Maciej w długiej, przepasanej tunice i w płaszczu. Jego atrybuty: halabarda, księga, krzyż; kamienie, miecz, topór, włócznia - którymi miął być dobity. Jego święto przypada 14 maja.

tadeuszczernik.wordpress.com/2011/12/28/17896